برنامه بدنسازی و آمادگی جسمانی شنا
برنامه شنا بر اساس شنای اصلی و مسافت: ستهای پایه، آستانه و سرعت در استخر، دریل تکنیک، تمرین خشکی برای کشش قویتر و تمرینهای پیشگیری از شانه شناگر.
دورهبندی فصل
خارج از فصل: زمان ساختن پایه: حجم قدرتی بیشتر، هوازی پایه و رفع ضعفها.
پیشفصل: تبدیل قدرت به توان و آمادگی ویژه رشته؛ شدت بالا و حجم متوسط.
فصل مسابقات: حفظ قدرت با حجم کم، ریکاوری و مدیریت بار اطراف روز مسابقه.
اوج / نزدیک مسابقه مهم: کاهش حجم (تیپر)، حفظ شدت و تازه ماندن برای روز مسابقه.
پیشگیری از آسیب
آسیبهای رایج شنا: شانه شناگر (گیرافتادگی روتاتور کاف)، درد زانوی قورباغه و کمردرد پروانه.
در هر جلسه حرکات پیشگیری مخصوص همین آسیبها گنجانده میشود.
شنای اصلیها: کرال سینه، کرال پشت، قورباغه، پروانه، مختلط — برنامه برای هر شنای اصلی تنظیم میشود.
مسافت: سرعتی (۵۰–۱۰۰ متر)، نیمهاستقامت (۲۰۰–۴۰۰)، استقامت (۸۰۰ به بالا)، آبهای آزاد، شنای تفریحی/سلامتی
تستهای آمادگی
- ۱۰۰ متر شنا — زمان ۱۰۰ متر در شنای اصلی.
- ۴۰۰ متر شنا — زمان ۴۰۰ متر کرال سینه.
- حداکثر بارفیکس — قدرت کششی نسبت به وزن بدن.
- پرش عمودی (سارجنت) — اختلاف ارتفاع دست در پرش و ایستاده.
- ضربان قلب استراحت — صبح بعد از بیدار شدن؛ نشانه آمادگی هوازی.
نتایج روی نمودار ذخیره و رکوردها مشخص میشوند.
نمونه اجزای برنامه شنا
آمادگی ویژه رشته
شنای هوازی (ست پایه) آمادگی و استقامت
ست آستانه شنا (۱۰۰ متریها) آمادگی و استقامت
ست سرعت شنا (۲۵/۵۰ متر) آمادگی و استقامت
ست پا زدن با تخته آمادگی و استقامت
ست دست با پولبوی آمادگی و استقامت
دریلها و توان
دریل کرال کچآپ دریل مهارتی
کوبیدن توپ طبی پلایومتریک و توان
اسکوات پرشی پلایومتریک و توان
پرش طول جفت پلایومتریک و توان
پیشگیری از آسیب
چرخش خارجی شانه با کش پیشگیری از آسیب
حرکت Y-T-W پیشگیری از آسیب
بارفیکس کتف پیشگیری از آسیب
فیسپول سیمکش
تحرک و کشش
دوران شانه با کش تحرک و کشش
چرخش ستون فقرات سینهای تحرک و کشش
کشش خوابیده شانه (اسلیپر) تحرک و کشش
تحرک مچ پا (زانو به دیوار) تحرک و کشش
تغذیه ورزشی شنا
قبل از تمرین
- ۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کمچرب و کمفیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ).
- ۱ تا ۲ ساعت قبل: میانوعده سبک (نان و عسل، موز، ۳ تا ۴ خرما).
- غذای سرخکرده، پرادویه و حبوبات سنگین را نزدیک تمرین نخور.
حین تمرین
- تمرینهای بیش از ۶۰ تا ۷۵ دقیقه: هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات (۳ تا ۵ خرما، کشمش یا نوشیدنی ورزشی).
- بیش از ۲٫۵ ساعت: تا ۹۰ گرم در ساعت (ترکیب گلوکز و فروکتوز، فقط اگر رودهات تمرین کرده باشد).
بعد از تمرین
- تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).
- اگر کمتر از ۸ ساعت تا جلسه بعد فاصله داری، ۱ تا ۱٫۲ گرم کربوهیدرات به ازای هر کیلو در ۴ ساعت اول بخور.
منوی ایرانی روز مسابقه
| صبحانه | نان (بربری/سنگک) با عسل یا مربا + تخممرغ + چای کمرنگ — یا فرنی/شیربرنج |
|---|---|
| ۳ تا ۴ ساعت قبل | چلو مرغ (برنج کته + سینه مرغ گریل) + کمی ماست؛ بدون سالاد زیاد و غذای چرب |
| ۱ تا ۲ ساعت قبل | ۳ تا ۴ خرما یا یک موز + ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیلیتر آب |
| حین مسابقه | هر ۲۰ دقیقه چند جرعه نوشیدنی و هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات |
| بعد از مسابقه | دوغ کمنمک یا شیر + ساندویچ مرغ/تخممرغ، و ۲ تا ۳ ساعت بعد غذای کامل (کباب یا خوراک مرغ با برنج و سبزی) |
نکات کلیدی
- روتاتور کاف را ۲ تا ۳ بار در هفته با کش تقویت کن.
- بیشتر حجم هفتگی باید آرام و تکنیکی باشد؛ فقط ۱۵ تا ۲۰ درصد شدید.
- بعد از تمرین صبح زود حتماً صبحانه پرکربوهیدرات و پروتئین بخور.
سؤالات متداول شنا
برنامه بدنسازی شنا با بدنسازی معمولی چه فرقی دارد؟
در شنا هدف، عملکرد در رشته است نه فقط عضله. برنامه ورزیده قدرت و توان مورد نیاز شنا را با حرکات پیشگیری از شانه شناگر (گیرافتادگی روتاتور کاف)، درد زانوی قورباغه و کمردرد پروانه ترکیب میکند و حجم را با روزهای تمرین فنی و مسابقه هماهنگ میکند.
در فصل مسابقات هم باید وزنه بزنم؟
بله، ولی کم و هدفمند: ۱ تا ۳ جلسه کوتاه برای حفظ قدرت، با فاصله از روز مسابقه (هرگز روز قبل از مسابقه). ورزیده این زمانبندی را خودکار انجام میدهد.
تغذیه روز مسابقه چطور است؟
۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کمچرب و کمفیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ). تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).